Home / Văn Mẫu THPT / Văn mẫu lớp 10 / Phân tích bài thơ “Cáo tật thị chúng” của Mãn Giác thiền sư

Phân tích bài thơ “Cáo tật thị chúng” của Mãn Giác thiền sư

Loading...

Đề bài: Phân tích bài thơ “Cáo tật thị chúng” của Mãn Giác thiền sư.

Bài làm

Trong suốt cuộc đời tu hành của mình, thiền sư Mãn giác chỉ để lại một tác phẩm duy nhất, cũng là một tác phẩm độc đáo của văn học thời Lí còn lại đến ngày nay. Đó là bài kệ “Cáo tật thị chúng” (Có bệnh, bảo mọi người). Bài kệ của ông không  có nhan đề, nhan đề “Cáo tật thị chúng” là do người đời sau đặt.

Kệ là khái niệm chỉ các sáng tác bằng văn vần, dùng từ ngữ Phật giáo của các thiền sư làm ra để tóm tắt giáo lí đạo Phật truyền cho người khác những điều tâm đắc nhất sau một quá trình thể nghiệm. Nhan đề “Cáo tật thị chúng” có nghĩa là “bảo cho mọi người hay”. Ở đây bài kệ này được hiểu là đại sư đang ốm nặng và những kinh nghiệm của một đời tu hành cũng được đúc kết trong sáu câu kệ này.

Xem thêm: Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ “Cáo tật thị chúng” của Mãn Giác thiền sư

Phần đầu của bài kệ diễn tả sự luân hồi, biến đổi của thiên nhiên, tạo vật:

 “Xuân khứ bách hoa lạc

    Xuân đáo bách hoa khai

Sự trục nhãn tiền quá

       Lão tòng đầu thượng lai.”

     (Xuân qua trăm hoa rụng,

    Xuân tới trăm hoa tươi.

  Trước mắt việc đi mãi,

Trên đầu già đến rồi.)

Hình ảnh hoa rụng, hoa tươi, xuân qua, xuân đến là biểu tượng cho sự tuần hoàn của quy luật tự nhiên, đất trời. Đồng thời đó cũng là ẩn dụ cho kiếp người. Sự sống là một vòng quay tuần hoàn không ngừng nghỉ, mỗi giây phút trôi qua là những giây phút mất đi mãi mãi. Sự sống luôn được vận động nối tiếp nhau. Khi mùa xuân qua đi thì hoa cũng rụng cánh nhưng khi mùa xuân của năm sau đến thì trăm hoa lại thi nhau đua nở. Mùa hoa này rụng xuống để chuẩn bị cho mùa hoa sau bung nở. Thiền sư đã thể hiện cái nhìn lạc quan, khỏe khoắn trong hai câu kệ đầu tiên, ông nhận ra rằng sự sống luôn nối tiếp nhau một cách bền bỉ và mãnh liệt.

Xem thêm  Phân tích bài thơ Mộ của Hồ Chí Minh
phan-tich-bai-cao-tat-thi-chung
Phân tích Cáo tật thị chúng

Hai câu kệ tiếp theo nói lên quy luật của đời người, đó là quy luật sinh – lão – bệnh – tử. Tuổi trẻ của mỗi người rồi cũng sẽ trôi qua, chẳng mấy chốc đã thấy tuổi già trên mái đầu. Mái đầu bạc là biểu hiện rõ ràng nhất và dễ nhận thấy nhất của tuổi già. Con người ta thấy mọi việc cứ đi qua trước mắt mình nhưng không có cách nào níu giữ được bởi thời gian là thứ quý giá, một đi không bao giờ trở lại. Và con người không giống với cây cối, hoa rụng rồi hoa lại nở nhưng con người đã già thì không thể trẻ lại được nữa. Dòng chảy của thời gian cứ cuồn cuộn trôi không ngừng nghỉ dù chỉ là một phút giây ngắn ngủi.

Vậy có cách nào để níu giữ thời gian, để sống cuộc đời có ý nghĩa? Hai câu kết của bài kệ đã đưa ra một cách giải thoát:

“Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận,

     Đình tiền tạc dạ nhất chi mai”.

     (Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết,

      Đêm qua sân trước một cành mai.)

Độc đến đây, có lẽ chúng ta đều cho chung một thắc mắc rằng vì sao khi mùa xuân qua rồi, trăm hoa cũng đã rụng hết mà bỗng xuất hiện một cành mai còn khoe sắc. Hoa mai là loài hoa đặc trưng cho mùa xuân, là biểu tượng của sự tinh khôi, thanh khiết. Nó đã vượt qua cả một mùa đông lạnh giá để ấp ủ những nụ hoa đến độ xuân về thì bung nở. Loài hoa ấy là loài hoa chịu được giá lạnh, nằm ngoài quy luật của thời gian khắc nghiệt. Vị thiền sư đã mượn việc miêu tả thiên nhiên để nói về một quan niệm mang tính triết lí trong đạo Phật. Đó là khi con người đã hiểu ra được chân lí, quy luật, đã giác ngộ đạo thì sẽ có sức mạnh vượt lên trên cả quy luật sinh – lão – bệnh – tử.

Bài kệ có kết cấu chặt chẽ, sử dụng các hình ảnh giàu biểu tượng và tương phản đã làm nổi bật lên sự lạc quan, tinh thần và ý chí bất diệt của con người, tiêu biểu là thiền sư Mãn Giác.

Loading...
Xem thêm  Phân tích bài thơ “Tôi yêu em” của Puskin

Check Also

cam-nhan-ve-dan-guitar-cua-lorca

Cảm nhận của em về bài thơ “Đàn ghi ta của Lor-ca” của Thanh Thảo

Loading... Đề bài: Cảm nhận của em về bài thơ “Đàn ghi ta của Lor-ca” …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *